ابو نصر فراهى
مقدمه 4
نصاب الصبيان ( فارسى )
بر ملاحدهء قهستان سروده به صاحب نصاب نسبت دادهاند . « 1 » تاريخ مرگ او معلوم نيست همانقدر ميتوان گفت كه وى در زمان حمله مغول بايران ميزيسته ، بقول كاتب چلبى در كشف الظنون تا 640 هجرى حيات داشته است . ابن حسام در شرح خود بر نصاب كه در نيمه قرن هشتم آن را نوشته مينويسد : كه گور او در قريه رج از نواحى فراه است . آثار او - يكى نصاب الصبيان است كه درباره آن گفتگو خواهيم كرد ، و ديگر نظم كتاب جامع الصّغير فى الفروع در فقه تأليف محمد بن حسن شيبانى است كه آن را در سال 617 هجرى يكسال پس از حمله چنگيز به ماوراء النهر به شعر عربى بنظم آورده است . ابو عبد اللّه محمد بن حسن بن فرقد شيبانى ( 131 - 189 ه ) شاگرد امام ابو حنيفه و ناشر افكار اوست . او را كتابهاى بسيارى در فقه و اصول است ، كه از آن جمله الجامع الكبير و الجامع الصّغير فى الفروع مىباشد ، « 2 » و همين
--> ( 1 ) - آن اشعار چنين است : همايون و فرخنده بر اهل گيتى * مبارك رخشاه فرخ نهاد است شه نيمروزى و در عهد ملكت * خجسته هنوز اول بامداد است ازين حرب كاندر قهستان نمودى * جهانى پر از عدل و انصاف و داد است چنان كز تو شاد است حرب محمّد * روان محمّد از اين حرب شاد است بمان در جهان تا جهانرا طراوت * ز آب و ز نار و ز خاك و ز باد است نماند فراموش بر ياد خسرو * نياز فراهى اگر هيچ ياد است . رجوع شود به حبيب السير ج 2 ص 628 ، لباب الالباب عوفى به تصحيح سعيد نفيسى ص 612 ، تاريخ سيستان به تصحيح ملك الشعراى بهار حاشيه ص 393 ، احياء الملوك در تاريخ سيستان به تصحيح منوچهر ستوده ص 17 و 75 ( 2 ) - الاعلام خير الدين زركلى ج 6 ص 309